معرفی ریشه و ساقه (بنه زعفران)

0
115
پیاز زعفران

ریشه زعفران سطحی بوده و حداکثر تا عمق ۲۰ سانتی متر در خاک نفوذ می کند. علاوه بر ریشه هایی که پس از اولین آبیاری در سطح تحتانی بنه ایجاد می شود، یکسری ریشه های متورم و غده ای در اثر آبیاری زیاد در گیاه ایجاد می شود. که به مرور زمان تحلیل می رود. بنه زعفران، مدور، سخت، گوشت دار و به رنگ سفید می باشد. پوشش بنه ها از نوع الیاف طولی موازی و به رنگ قهوه ای است. اکثر قطعات پوششی از قاعده پیاز می رویند و در بالای بنه به صورت قطعات باریکی در آمده که جوانه های راسی بنه را حفاظت می کنند.

پس از حذف کلیه قطعات پوششی، در سطح خارجی بنه ها دوایر افقی متعددی مشاهده می شوند و برخی از قطعات پوششی از روی این دوایر می رویند. در راس این بنه ها بسته به درشنی و شادابی آنها یک تا 4 جوانه راسی دیده می شود که این جوانه های راسی وظیفه ایجاد گل و برگ را بر عهده دارند. در فواصل بین دوایر افقی نقطه های قهو ه ای رنگ کوچکی قرار دارند.

در صورتیکه جوانه های راسی صدمه ببینند این نقاط می توانند مراکز جدید رویشی بنه باشند. چون به طور معمول جوانه های راسی ایجاد گل و برگ می کنند. بنه های جدید اغلب در بالای قبلی و به تعداد کمتر در اطراف و قاعده بنه های قبلی به وجود می آیند. به همین جهت با وجود این که پیازها در عمق نسبتا زیاد ۲۰-۱۵ سانتی متری کشت می شوند. لیکن هر ساله به جهت نزدیک شدن پیازهای جدید به سطح خاک باید با اضافه نمودن خاک و کود سطح خاک را بالا آورد تا بنه ها در طول زمستان از یخبندان و در طول تابستان از حرارت زیاد آسیب نبینند.

معرفی بنه زعفران:

بنه نوعی ساقه زیرزمینی است که غالبا بسیار کوتاه و متورم بوده و حاوی مواد غذایی فراوان است. سوخ (بنه) غالبا کروی بوده و در بالا و پائین فرورفتگی دارد. در بخش قاعده ساقه بنه که مسطح است ریشه تولید شده و هر قطعه از این ساقه می تواند به عنوان جزئی از اندام تکثیری استفاده شود. این ساقه مشابه ساقه پیازی اما توسعه یافته تر از آن می باشد.

برگهای فلسی دارای مواد ذخیره ای بیشتری است. گره و میان گره های آن به خوبی مشخص نیست. زعفران ساقه حقیقی ندارد (فاقد ساقه هوایی) ساقه های زیرزمینی زعفران در اصلاح کشاورزی به پیاز و در گیاهشناسی به بنه یا کورم موسوم است. این بنه در خاک قرار دارد و تمایز آن از ریشه به واسطه دارا بودن جوانه و برگهای کوچک فلسی شکل و فقدان کلاهک در این گیاه است. این بنه ها سخت و مدور و گوشتدار و پوشیده از غشاءهای نازک قهوه ای رنگ می باشد.

بنه زعفران از نوع توپر و تقریبا کروی شکل با قطر ۳ تا ۵ سانتیمتر و پوششی قهوه ای رنگ می باشد که در زیر خاک قرار می گیرد. تکثیر زعفران از طریق ایجاد بنه های دختری جدید که از بنه مادر تولید می شود صورت می گیرد. بنه زعفران در ماههای تابستان به صورت غیر فعال و راکد در زمین باقی می ماند و رشد دوباره خود را در حدود پایان تابستان شروع می نماید. بر طبق گزارشات موجود چندین واریته شناخته شده در کشورهای مختلف کشت می گردد. بنه زعفران در اواخر مهر ماه یا در طول آبان ماه (بسته به دمای منطقه) گل می دهد. دوره گل دهی این گیاه تقریبا ۲ تا ۳ هفته  طول می کشد.

پس از گلدهی برگ ها به تدریج شروع به ظهور کرده و رشد آنها همراه با گلدهی ادامه می یابد. از دیدگاه فیزیولوژیکی جوانه های مولد گل در اسفند در روی کورم های جدید بوجود می آیند و متعاقبا این جوانه ها به تدریج بزرگ می شوند. علت رشد سریع بنه ها را در اواخر مرحله رشدی گیاه که همزمان با زرد شدن برگه ها می باشد را ناشی از فرایند انتقال مجدد دانسته که در طی آن مواد غذایی برگ ها در  اواخر مرحله رشد گیاه به داخل کورمها منتقل می شوند و در صورت ذخیره کافی می تواند در سال آینده نیز گل تولید کند.

در پژوهشی ۲۷۰ نمونه بنه زعفران از اسپانیا و دیگر قسمت های مختلف دنیا که از مراکز اصلی تولید زعفران می باشند جمع آوری گردید. پارامترهای مانند وزن خامه، طول خامه و میزان مواد آروماتیک در آنها مورد بررسی قرار گرفت، نشان داده شدی نمونه های جمع آوری شده از دیگر مناطق نسبت به نمونه های اسپانیا عملکرد بالاتری داشتند و بیشترین میزان مواد آروماتیک از زعفرانهای جمع آوری شده از اسپانیا و ایران بدست آمد.

[alert type=”info”]پیشنهاد می شود مطلب “چگونه زعفران بکاریم” را بخوانید[/alert]

عواملی مانند جوان بودن بنه ها، داشتن قطر مناسب کورم، شرایط مناسب محیط کشت و حاصلخیزی خاک نقش بسیار بالایی در عملکرد را دارد. چنانچه سیستم ریشه ای از ریشه های جانبی که از انشعابات ریشه اولیه ایجاد شده به وجود آید آن را ریشه افشان می گویند. ریشه های زعفران از نوع افشان و کوتاه هستند که از قاعده پیازها و از روی دایره محیطی آن می رویند و از این رو خاک عمیق و حاصلخیز و سبک برای رشد و نمو پیاز و عملکرد مطلوب ضرورت دارد. ریشه این گیاه حداکثر تا عمق ۳۰ سانتیمتر در خاک نفوذ می کند پس از آبیاری اول در سطح تحتانی کورم (بنه با پیاز) یکسری ریشه ها ظاهر می شوند که بر اثر آبیاری مداوم در گیاه ایجاد می شود که به مرور زمان تحلیل می روند.

منبع : کتاب زعفران جهان

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید